Anne Marie Bosman is werkzaam als manager bij de Stichting Exameninstelling Toezicht en Handhaving (ExTH). De stichting voert al bijna achttien jaar de regie over de eisen voor bekwaamheid van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). Daarbij examineren zij de mbo-kandidaten van de opleiding Handhaver Toezicht en Veiligheid. Bosman ziet dat zowel de vraag naar boa’s als de belangstelling voor het vak toeneemt. ‘Wat we heel hard nodig hebben, is meer stageplekken.’
Door Sarala Jelgersma / Beeld: ExTH
ExTH is een initiatief van de toenmalige branchevereniging Publieke Veiligheid in samenwerking met de Politieonderwijsraad, Politieacademie, ROC’s, het ministerie van Justitie en Veiligheid,
VNG en diverse werkgevers. Vertegenwoordigers van deze organisaties hebben zitting in het bestuur en de examencommissies en bepalen gezamenlijk de koers van ExTH. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft ExTH in 2007 de taak gegeven om regie te voeren op inhoud en uitvoering van de bekwaamheidseisen van de boa’s.
Boa’s werkzaam in 6 domeinen
‘In Nederland zijn ongeveer 25.000 boa’s actief’, vertelt Anne Marie Bosman. Deze zijn verdeeld over zes domeinen:
- Openbare Ruimte (onder andere handhavers openbare orde op straat en parkeercontroleurs)
- Milieu, Welzijn & Infra (opsporen milieudelicten, onder andere jachtopzieners en boswachters)
- Onderwijs (leerplichtambtenaren)
- Openbaar Vervoer (opsporen strafbare feiten in het openbaar vervoer)
- Werk, Inkomen en Zorg (onder andere werkzaam bij de Arbeidsinspectie en sociale rechercheurs)
- Generieke Opsporing
Afhankelijk van de taak binnen het domein waarin ze werken, kunnen boa’s handhavings- en opsporingsbevoegdheden hebben.
Domein Openbare Ruimte
Bosman verduidelijkt: ‘In het domein Openbare Ruimte werken ongeveer 5000 boa’s. Dat zijn de boa’s die je op straat tegenkomt. Deze zijn vaak in dienst van de gemeente. Verreweg het grootste domein is Generieke Opsporing met gemiddeld 10.000 boa’s.’ Dit zijn bijvoorbeeld de boa’s die werkzaam zijn bij de douane of de Koninklijke Marechaussee. Maar ook analisten bij de politie of medewerkers verkeershandhaving behoren tot deze groep.
Vakbekwaamheid borgen
‘Wat het complex maakt, is dat we te maken hebben met meer dan 1000 werkgevers. Dus het is heel belangrijk dat de examinering centraal geregeld is.’ ExTH heeft voor alle domeinen, met uitzondering van de boa’s in de financiële sector, aparte examencommissies met vertegenwoordigers vanuit het werkveld. Zij bepalen de eindtermen voor de examinering. Deze worden gepubliceerd op de website, zodat opleiders hun programma’s kunnen maken. ‘Wij borgen de vakbekwaamheid van de boa’, vat Bosman het samen.
Boa’s hebben steeds vaker te maken met grensoverschrijdend gedrag en agressie
De sector publieke veiligheid heeft er groot belang bij dat de toezichts- en handhavingsactiviteiten het vertrouwen hebben van overheid, politie en publiek. De opdracht van ExTH is het onafhankelijk en op eenduidige wijze borgen en vaststellen of kandidaten beschikken over de door het ministerie vereiste bekwaamheidseisen om in het werkveld naar tevredenheid van burgers en opdrachtgevers te kunnen functioneren.
Omgaan met agressie
‘De boa’s werken vaak samen met de politie, maar ze hebben andere taken. Waar het bij de politie vaak gaat om het handhaven van de veiligheid, is het werk van de boa’s gericht op het handhaven van de leefbaarheid op straat’, legt Bosman uit. De verharding van de maatschappij maakt dat zowel hulpverleners als boa’s steeds vaker te maken krijgen met grensoverschrijdend gedrag en agressie. In de opleiding voor boa wordt er dan ook specifiek aandacht gegeven aan hoe hiermee om te gaan.
‘Er is op dit moment veel aandacht voor gesprekstechnieken. Hoe kun je een situatie de-escaleren? Hoe ga je een gesprek aan? En hoe ga je om met mensen met onbegrepen gedrag?’, geeft Bosman als voorbeeld. ‘Naast sociale vaardigheden is ook de theoretische kennis, zoals die van het recht, belangrijk. Je moet weten waarom je iets handhaaft, zodat je zelfverzekerd de straat opgaat.’
Er wordt hard gewerkt aan jonge aanwas
Positieve aandacht
Er is enorm veel vraag naar boa’s, die in dienst zijn van de overheid. Bosman pleit daarom voor meer positieve aandacht voor het vak van boa. ‘Er wordt hard gewerkt aan jonge aanwas met onder andere voorlichting op scholen. Wat het vak voor jongeren aantrekkelijk kan maken, is het feit dat zij het verschil kunnen maken in de samenleving.’ Bovendien is er een groeiende groep van zij-instromers die geïnteresseerd is in het beroep van boa. ‘Dit zijn mensen die soms meerdere jaren in een ander geüniformeerd beroep hebben gewerkt en nu de overstap maken naar bijvoorbeeld een leidinggevende functie in een boa-team’, geeft Bosman als voorbeeld. ‘Wij zijn daar blij mee, want ze brengen een hoop ervaring mee en blijven behouden voor het domein.’
Ze benadrukt dat boa een vak apart is en specifiek gericht is op het handhaven van de leefbaarheid en het contact met de burger. ‘Het sociale aspect is heel groot. We hadden laatst een schoolbezoek en dan zien we dat jongeren enthousiast zijn en bewust kiezen voor het vak van boa. Dat is heel mooi om te zien en ik ben dan ook altijd heel erg trots op onze boa’s.’
> LEES OOK: Handhaving en toezicht in Amsterdam: “Een boa is geen bonnenkanon”
Mbo-opleidingen
De mbo-opleiding Handhaver, Toezicht en Veiligheid is een opleiding op mbo 3-niveau, waarbij vele specialisaties in verschillende domeinen mogelijk zijn. Daarnaast is er binnen het domein Orde en Veiligheid bijvoorbeeld de opleiding tot beveiliger, een niveau 2-opleiding, en de politieopleiding op niveau 4.
> LEES OOK: In twaalf maanden een mbo-diploma
‘Op de lange termijn wil het mbo-onderwijs een betere doorlopende leerlijn bewerkstelligen, zodat je een soort basisjaar hebt voor alle functies binnen het domein Orde en Veiligheid’, vertelt Bosman. ‘Het valt voor een vijftien- of zestienjarige niet mee om al zo jong te moeten kiezen.’
In het basisjaar komen alle opties aan de orde, van marechaussee tot beveiliger en van boa tot politie, zodat de studenten een bewuste keuze kunnen maken. Bijkomend voordeel is dat het zorgt voor een betere samenwerking tussen de verschillende beroepsgroepen die werken aan de orde en veiligheid.
Tekort aan stageplekken
Voor nu is het tekort aan stageplaatsen een punt van aandacht. De groeiende vraag naar boa’s brengt een toenemende vraag naar stageplaatsen met zich mee. ‘Daar is nu echt een tekort aan. De werkdruk is bij iedereen hoog en het begeleiden van boa’s in opleiding kost tijd, maar het zou heel fijn zijn als er meer stageplekken beschikbaar komen.’
Volg Security Management op LinkedIn
