De hulp aan mensen met verward of onbegrepen gedrag schiet tekort. Dat vergroot het risico op ernstige veiligheidsincidenten, soms met dodelijke afloop. Voor organisaties in zorg, gemeenten en veiligheidsdomein zijn de huidige wettelijke en praktische mogelijkheden onvoldoende om tijdig en effectief in te grijpen.
Uit een breed toezichtonderzoek van Toezicht Sociaal Domein (TSD), de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Inspectie Justitie en Veiligheid blijkt dat structurele knelpunten leiden tot verhoogde veiligheidsrisico’s. Het onderzoek werd gestart na het fatale steekincident in Nieuwegein, waarbij een 11-jarig meisje om het leven kwam en de verdachte verward gedrag vertoonde.
> LEES OOK: Inspecties onderzoeken dodelijke incidenten door mensen met verward gedrag
Structurele tekortkomingen vergroten veiligheidsrisico’s
De inspecties analyseerden twaalf eerdere onderzoeken naar dodelijke incidenten waarbij personen met verward gedrag betrokken waren. Daarnaast spraken zij met 22 betrokken organisaties, waaronder gemeenten, politie en brancheorganisaties. Het beeld is zorgwekkend: onvoldoende zorg en ondersteuning, gebrekkige informatie-uitwisseling, complexe wetgeving en onduidelijke verantwoordelijkheden belemmeren effectief optreden.
Deze tekortkomingen leiden niet alleen tot gevaarlijke situaties, maar ook tot gevoelens van machteloosheid bij professionals, wanhoop bij naasten en overlast in woonwijken. Organisaties opereren vaak op de grens van wat wettelijk mogelijk is, terwijl de veiligheidsrisico’s duidelijk aanwezig zijn.
Noodzaak tot vereenvoudiging regelgeving en betere samenwerking
Voor effectief security management is het essentieel dat professionals tijdig kunnen handelen wanneer sprake is van risico’s voor de betrokkene of diens omgeving. De huidige versnipperde wet- en regelgeving belemmert dit. Hulpverleners beschikken niet altijd over relevante informatie en kunnen vaak pas ingrijpen wanneer de situatie al is geëscaleerd.
Het rapport benadrukt het belang van duidelijke samenwerkingsafspraken, heldere besluitvorming en vastgelegde verantwoordelijkheden tussen zorg, gemeenten en veiligheidsdiensten. Alleen dan kan preventief en proportioneel worden opgetreden.
> LEES OOK: Inspectie JenV waarschuwt voor risico’s jarenlange problemen bij uitvoeringsketens
Dringende oproep aan landelijke overheid
De inspecties doen een dringende oproep aan de landelijke overheid om regie te nemen. Er zijn meer wettelijke mogelijkheden nodig voor het inzetten van bemoeizorg bij mensen die hulp mijden, maar wel een aantoonbaar veiligheidsrisico vormen. Daarnaast is structurele financiering nodig voor bewezen samenwerkingsmodellen, zoals de Levensloopaanpak.
Passende woon- en behandelvoorzieningen als veiligheidsmaatregel
Een cruciale randvoorwaarde voor veiligheid is de beschikbaarheid van passende woon- en behandelplekken. Gebrek aan doorstroom zorgt ervoor dat mensen na intensieve behandeling terugvallen of zelfs dakloos raken, met nieuwe veiligheidsrisico’s tot gevolg. Dit leidt bovendien tot inefficiënt gebruik van middelen.
De inspecties pleiten onder meer voor:
- verplichte urgentie bij woningtoewijzing in specifieke risicosituaties;
- uitbreiding van kleinschalige begeleide woonvormen (zoals Skaeve Huse);
- tijdelijke woonvoorzieningen voor acute situaties.
Preventie vraagt om regie en samenhang
Dit rapport onderstreept het belang van preventie, ketensamenwerking en duidelijke governance. Zonder adequate wetgeving, capaciteit en regie blijven risico’s bestaan – met potentieel ingrijpende gevolgen voor individuen én samenleving.
Het onderzoek naar het specifieke incident in Nieuwegein loopt nog; publicatie daarvan wordt in het voorjaar van 2026 verwacht.
Bron: Inspectie JenV
Volg Security Management op LinkedIn
