Charles Groenhuijsen: Meer of minder misdaad?

Misdaad veroorzaakt onnoemelijk veel leed en schade. Daarvoor hoef je de feiten niet te overdrijven. Maar dat doen we wel. Veel en vaak, blogt Charles Groenhuijsen.

Het laatste voorbeeld is Donald Trump die probeerde de politiechef van Washington DC weg te jagen om de strijd tegen de misdaad in de Amerikaanse hoofdstad snoeihard aan te pakken zonder bemoeienis van niksnutterige plaatselijke agentjes. Hij wilde de stad bevrijden van ‘misdaad, chaos en bloedvergieten’.
Maar had ik nou laatst niet gelezen dat de criminaliteit er juist sterk gedaald is? Even checken bij ChatGPT. Inderdaad. Moord, verkrachting, berovingen, autodiefstal. Alles is gedaald. Het is in dertig jaar niet zo laag geweest.

De daling is spectaculair

Ik ging in 1986 als correspondent van de NOS voor het eerst in Washington – ‘The murder capital of the nation’ – wonen. Niet fijn! Nou heeft Trump een punt want de misdaad in de stad is ook na de daling nog hoog, zeker tweemaal onveiliger dan Amsterdam. Maar de daling is spectaculair. Maar Trump houdt niet van statistieken. Als ze hem politiek slecht uitkomen, negeert hij ze. Dit is vooral bij rechtse politici een beproefd recept. Angst kweken vinden ze belangrijker dan mensen geruststellen.

Groeiende veiligheid, maar dalend gevoel van veiligheid

Elk misdrijf is er een te veel, maar verminderde criminaliteit is een wereldwijd verschijnsel. Echt waar! Ook in Nederland. Maar voelen we ons ook veiliger? Niet dus. Gek hè? Groeiende veiligheid, maar dalend gevoel van veiligheid. En ook: minder misdaad en meer beveiligers. Vorig jaar groeide de omzet van Nederlandse beveiligingsbedrijven met elf procent naar bijna twee miljard euro. Kun je met minder misdaad dus met minder beveiligers toe. Of is het juist omgekeerd? Is er minder misdaad juist vanwege al die beveiligers? Dat is een lastige vraag. Ik heb er internationaal onderzoek op nageslagen. Een veel gehoord argument is dat de misdaad niet daalt, maar dat burgers misdaad niet meer melden. Dan krijg je zonnige statistieken, maar de waarheid blijft somber. Dit argument gaat niet op, want ook slachtofferenquêtes laten een sterke daling zien.

De vraag blijft wel: waarom daalde de misdaad tegelijk in zó veel landen, in sommige categorieën tot wel vijftig procent? Een paar factoren: de politie heeft slimmere opsporingsmethoden. De bevolking vergrijst en oudjes zijn minder crimineel dan jongeren. In de VS speelt de massale opsluiting een rol. Een crimineel in de cel pleegt even geen inbraken. En over inbraken gesproken: we beveiligen onszelf steeds beter met moderne technologie. En we worden allemaal welvarender. Meer welvaart en hogere opleiding leiden tot minder misdaad. De vele beveiligingscamera’s helpen natuurlijk ook. En hoeveel geld heeft de gemiddelde winkelier nog in de kassa? Waar kun je nog betalen met een biljet van 100 of 250 euro?

Andere tijden dus, betere tijden ook, behalve voor slechteriken. Jammer dat zo veel mensen dat niet weten. Jammer ook dat politici – onder wie dus Trump – dat niet wíllen weten.

Charles Groenhuijsen is journalist en werkte onder meer voor de NOS als correspondent, nieuwslezer en presentator van onder andere de talkshow Op1.

Reacties, suggesties? Graag!
charlesgroenhuijsen@gmail.com