Deze checklist ondersteunt u bij de herkenning en definiëring van problemen. Voorts geeft het aan hoe u ideeën over mogelijk oplossingen kunt bedenken en hoe u de juiste houding ten aanzien van problemen kunt verkrijgen.
Hoe herken ik problemen
- Creativiteit kan niet zonder 'vastzitten' of denken aan kansen. U zit vast als u te maken hebt met
a) echte problemen; 'iets dat stuk is en gemaakt moet worden'
b) potentiële problemen; 'iets dat stuk kan gaan als er niets gebeurt'.
- Problemen zijn er in verschillende typen:
a) problemen waarvoor de oplossing niet bekend is, omdat:
– de oorzaak onbekend is en gevonden moet worden;b) de oorzaak bekend is of onbekend is en irrelevant.
c) problemen waarvoor wel oplossingen bekend zijn, maar de beste oplossing niet:
– oplossingen met zekere uitkomst;
– oplossingen met onzekere uitkomst;
– oplossingen zonder prioriteit. - Creativiteit hangt samen met een bepaalde probleemgevoeligheid. U kunt problemen verkennen met probleemverkennende vragen:
a) ‘Is dit voor mij een belangrijk en/of urgent probleem?' -prioriteit vinden
b) 'Heb ik me voldoende verdiept in mogelijke oorzaken?' -oorzaken vinden
- Vragen die u kunt gebruiken bij probleemverkenning zijn:
a) 'Wat weet u van het probleem?
b) Wat nog niet? Wat is de korte historie?'
c) 'Waarom is het uw probleem?'
d) 'Wat hebt u er al aan gedaan?'
e) 'Als dit probleem is opgelost, wat hebt u dan dat u nu niet hebt?'
f) 'Wat zou u ideaal gesproken als oplossing willen hebben?'
Hoe definieer ik problemen?
- Hebt u feiten en mogelijke oorzaken achterhaald, dan is voor u nu het krijgen van verschillende visies op het probleem van belang Daarvoor kunt u gebruikmaken van drie technieken:
a) asociërend herdefiniëren:
– formuleer het probleem als een uitdaging: 'Hoe kan ik … ?'
– herformuleer het op zo veel mogelijk manieren,
– kies een voorlopige herdefinitie;b) analoog herdefiniëren:
– vergelijk de probleemformulering met zaken die op het probleem lijken,
– los de analoge situatie op,
– breng ideeën over naar het oorspronkelijke probleem;c) abstraherend/concretiserend herdefiniëren:
– veralgemeniseer het probleem met de waartoe-vraag en specificeer het met de hoe-vraag,
– formuleer op basis van deze antwoorden een nieuwe uitdaging.
Hoe genereer ik ideeën?
- Voor het aandragen van ideeën hebt u enkele technieken voor handen:
a) brainstormen:
– stel het probleem en concentreer u erop,
– spui de eerste voor de hand liggende ideeën,
– doe een warming-up,
– stel het echte probleem aan de orde,,
– spui zo veel mogelijk ideeën en schrijf die in kernwoorden op,
– ga door tot een bepaald aantal is gehaald,
kies het voorlopig meest veelbelovende idee;b) eigenschappen combineren:
– formuleer de gekozen herdefinitie,
– onderscheid twee of drie probleemdimensies,
– bedenk per dimensie varianten en zet die naast elkaar,.
– combineer van elke dimensie één variant en genereer ideeën,
– kies het voorlopig meest veelbelovende idee;c) assumpties kraken:
– formuleer de gekozen herdefinitie,
– onderstreep de kernbegrippen,
– zoek de assumpties die achter deze begrippen schuilgaan,
– kraak een assumptie,
– kies het voorlopig meest veelbelovende idee;'d) vreemde prikkels gebruiken:
– formuleer de gekozen herdefinitie,
– prik het eerste woord dat u ziet in de prikkellijst,
– koppel het gevonden prikkelwoord aan het probleemgebied,
– kies het voorlopig meest veelbelovende idee.
Hoe krijg ik de juiste houding?
- De juiste houding blijkt vooral te maken te hebben met het herkennen en bestrijden van blokkades.
- Er is een verband tussen faalangst en de manier waarop u succes en tegenslag 'verklaart'. Hoe meer u succes kunt zien als iets dat u zelf veroorzaakte en kunt blijven doen, hoe optimistischer uw verklaringsstijl.
