Integrale beveiliging in de zorg: een tussenstand Na 8 jaar actief te zijn op het gebied van integrale beveiliging in de zorg is deze gastcolumn een mooie gelegenheid eens de balans op te maken. Wat hebben we met z'n allen inmiddels bereikt en wat zijn enkele actuele ontwikkelingen?
Insourcen versus outsourcen
In veel sectoren zien we dat alles wat oneigenlijk is aan het primaire proces zoveel als mogelijk wordt uitbesteed. Alleen de regiefuncties blijven binnenboord. In deze ontwikkeling gaat de zorg (nog steeds) niet mee. De grotere huizen laten zelfs een tegengestelde trend zien. Dit is begrijpelijk daar waar een afdeling Beveiliging meer en meer een centrale rol speelt bij crisissituaties. Maar het argument dat externe partijen geen ervaring met de zorg hebben gaat steeds minder op. Een aantal PBO's, Securitas in het bijzonder, heeft zich immers goed toegelegd op specifieke aandachtspunten binnen de zorg en een eigen opleiding ontwikkeld.
Integrale aanpak
Ik heb inmiddels verschillende boeken en artikelen geschreven over een integrale beveiligingsaanpak. Gelukkig pakken steeds meer zorginstellingen beveiliging integraal op en proberen hiermee af te komen van geïsoleerde maatregelen getroffen na incidenten. De werkwijze wordt langzaam maar zeker meer kwaliteitsgestuurd via een plan-do-check-act cyclus. Dit wordt over het algemeen niet geïnitieerd door de afdeling Beveiliging zelf, maar aangegeven vanuit andere zorgdisciplines. Door aan te sluiten bij de aanpak rondom informatiebeveiliging (NEN 7510) en patiëntveiligheid wordt een echte integrale aanpak gerealiseerd.
Veiligheid, onze gezamenlijke zorg
Meer en meer komt men erachter dat beveiliging geen kwestie is van meer sloten, pasjes en bewakers. Echte beveiliging zit in het bewustzijn van alle medewerkers. Als zij geen rol gaan spelen op het gebied van beveiliging door alert te zijn, verdachte zaken te melden en zorgvuldig om te gaan met patiënten, informatie, kwetsbare processen en waardevolle goederen dan gebeuren er ongelukken ondanks de aanwezige technische maatregelen. Steeds meer instellingen geven daarom geld uit aan een goede bewustwording. Ook hier liggen kansen om integraal te werken.
Bezuinigingen
In veel instellingen is dit hét agendapunt. Maar leveren bezuinigingen nu bedreigingen of juist kansen op voor beveiliging? Ik ben van mening dat bezuinigen voor niemand leuk is, maar specifiek voor beveiliging weldegelijk kansen oplevert. Binnen veel zorginstellingen zien we een inkrimping van het aantal formatieplaatsen; zo wordt de bezetting per afdeling geringer, of worden avond- en nachthoofden weggesaneerd. Dit betekent in veel gevallen dat er taken worden overgeheveld naar de beveiliging (die toch al 24 uur per dag in huis is). Wat beveiligers nu zouden moeten doen is een goede registratie bijhouden van uitgevoerde taken en van assistenties waar zij te laat waren of niet aan toe gekomen zijn. Helaas wordt dit vaak niet vastgelegd, waardoor het management moeilijk te overtuigen is van de extra formatiebehoefte.
Marktwerking
Ook de toenemende marktwerking binnen de zorg biedt kansen voor beveiliging. Indien een zorginstelling zich kan onderscheiden als plek waar je je auto veilig kunt stallen, je spullen niet verdwijnen en je gastvrij behandeld wordt, heb je een pre op die instellingen waar dit minder goed georganiseerd is. Het willen onderscheiden zit hem nu nog vooral in een mooie entree, goed eten en aangename geuren maar richt zich in toenemende mate ook op gastvrijheid (of hostmanschip) en veiligheid.
Is het de afgelopen 8 jaar al met al veiliger geworden in de zorg? Ik ben van mening dat er veel bereikt is. Maar we moeten niet de illusie hebben dat binnen een 24 uurs publiektoegankelijke instelling nooit meer iets zal gebeuren. De zorg is mensenwerk en daar waar veel mensen werken en bij elkaar komen gebeurt er wel eens iets.
Drs. Ing. Arjen Appelman CPP RSE is directeur en eigenaar van Aes Security Management (www.aessecurity.nl). Hij heeft de afgelopen jaren binnen meerdere zorginstellingen (GGZ, UMC's, algemene ziekenhuizen) security management systemen geïmplementeerd.
