Het aantal discriminatiemeldingen en -registraties bij officiële instanties is in 2024 opnieuw gestegen. Bij de politie kwamen vorig jaar 600 meldingen meer binnen in vergelijking met 2023, een stijging van 7%. Het aantal meldingen bij het landelijk meldpunt Discriminatie.nl was zelfs meer dan verdubbeld. De politie registreerde 880 gevallen van antisemitisme, evenveel als het jaar daarvoor.
Dat blijkt uit de jaarrapportage ‘Discriminatiecijfers in 2024’. Het rapport is op 24 april aangeboden aan minister David van Weel van Justitie en Veiligheid en aan minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties.
Bekendheid discriminatiemeldpunt mede oorzaak van stijging
Bij Discriminatie.nl, het landelijke meldpunt van de antidiscriminatievoorzieningen, kwamen vorig jaar 14.796 meldingen binnen, meer dan het dubbele aantal van 2023. Hieronder vallen 5200 zogeheten massameldingen over mogelijk discriminerende uitlatingen van politici, een opiniemaker en een werkgever. De onderzoekers schrijven de stijging van het aantal meldingen verder toe aan de groeiende bekendheid van het meldpunt Discriminatie.nl.
Omdat slechts een klein deel van de discriminatie-incidenten wordt gemeld en geregistreerd, geven de discriminatiecijfers geen inzicht in de totale omvang van discriminatie in Nederland. Uit onderzoek uit 2024 van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat een op de tien mensen die discriminatie ervaren het incident ergens meldt. Slechts 3 procent van de mensen die discriminatie ervaren meldt dit bij de politie, 1 procent bij een antidiscriminatievoorziening.
Verruwing in de maatschappij
‘Ik vind het lastig om het werkelijke beeld achter deze cijfers te duiden’, zegt Frank Smilda (sectorhoofd Groningen), die de Eenheid Noord-Nederland vertegenwoordigt bij het PVI-onderdeel Aanpak discriminatie. ‘Wat we zien is een stijging van het aantal meldingen en gezien de huidige verruwing in de maatschappij, maar ook in de omgang met elkaar door politici, kan ik me dat goed voorstellen. Als je ziet hoe het er soms aan toegaat in de Tweede Kamer, dan moet je niet gek opkijken als dat in de samenleving zijn weerslag krijgt.’
Het kan ook inderdaad zo zijn dat burgers beter de weg weten te vinden naar de meldpunten en de politie, stelt Smilda. ‘Het doen van meldingen is makkelijker gemaakt via Discriminatie.nl, dat is vorig jaar één centraal punt geworden. Waarschijnlijk hebben mensen via die website ook eenvoudiger de politie kunnen vinden.’
> LEES OOK: Extra politiemensen tegen discriminatie en racisme
Aanpak politie
De politie registreerde 9613 incidenten, 623 meer dan in 2023. Het aantal door de politie geregistreerde incidenten laat al sinds 2018 een stijgende lijn zien. Het bestrijden van discriminatie is onderdeel van het politiewerk. Omdat het aantal meldingen blijft stijgen, vraagt dit nog meer aandacht en investering. Daarom breidt de politie haar Expertisecentrum Aanpak Discriminatie Politie, het zogenaamde ECAD-P, uit. Met dit expertisecentrum blijft zij onverminderd inzetten op een betekenisvolle afdoening voor slachtoffers van discriminatie.
‘De politie doet dat in samenwerking met de antidiscriminatievoorzieningen en andere ketenpartners’, zegt Peter Holla, politiechef van de Eenheid Amsterdam en portefeuillehouder ECAD-P. ‘Het ECAD-P heeft daarbij, samen met alle politie-eenheden, een belangrijke rol.’
‘Het is goed mogelijk dat de activiteiten van ECAD-P hebben bijgedragen aan het gestegen aantal registraties’, zegt Smilda. ‘Het is belangrijk dat je goed en nauwgezet registreert. Discriminatierechercheurs helpen collega’s met de complexiteit van zulke aangiften. Want het is soms best lastig om bij zo’n melding precies vast te stellen of er sprake is van een belediging of bedreiging met een discriminatoir karakter. We moeten meer doorvragen, kijken naar wat er achter een incident schuilgaat. Openlijk geweld komt ergens vandaan. Als de oorzaak daarvan discriminatoir is, dan moet je nader onderzoek doen.’
Discriminatie op grond van herkomst vaakst gemeld
De meeste registraties bij politie (46 procent) en meldingen bij Discriminatie.nl (45 procent) gaan over discriminatie op grond van herkomst. In 29 procent van de registraties gaat het om seksuele gerichtheid en in 9 procent om antisemitisme. Bij Discriminatie.nl gaat 22 procent van de meldingen over gronden die niet wettelijk beschermd zijn. Denk bijvoorbeeld aan meldingen over uiterlijk, kleding of vaccinatiekeuzes. Geslacht is met 10 procent van de meldingen de derde meest gemelde discriminatiegrond.
Meer meldingen bij alle instanties
Ook andere instanties die discriminatie registreren krijgen meer meldingen. Met name bij Meld.Online Discriminatie is die stijging fors: het aantal meldingen stijgt van 483 naar 718, een toename van 49 procent. Dit kan wijzen op een groeiende naamsbekendheid van het online meldpunt. Bij het College voor de Rechten van de Mens stijgt het aantal verzoeken om een oordeel van 581 naar 621. Na een daling in 2023 neemt ook bij de Nationale ombudsman het aantal meldingen toe naar 311. Bij de Kinderombudsman bleef het aantal meldingen gelijk, namelijk 19.
Rapport Strafbare Discriminatie in Beeld 2024
Gelijktijdig met discriminatiecijfers in 2024 publiceert het Openbaar Ministerie het rapport Strafbare Discriminatie in Beeld 2024. Deze rapportage geeft inzicht in de aard en omvang van de discriminatiefeiten die in 2024 bij het OM zijn geregistreerd. Strafbare Discriminatie in Beeld 2024 is te vinden op de website van het OM.
Meldingen van antisemitisme
De politie registreerde in 2024 880 gevallen van antisemitisme, evenveel als het jaar daarvoor. Het aantal gevallen van antisemitisme waarbij sprake was van geweld of bedreiging hoog. In 2024 registreerde de politie 42 gevallen van gewelddadig antisemitisme, tegen 40 in 2023. In 88 van de door de politie geregistreerde gevallen ging het antisemitisme gepaard met bedreiging, tegen 80 in 2023.
Eddo Verdoner, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB): ‘Het aantal meldingen blijft helaas hoog. De cijfers laten duidelijk de scheidslijn zien: sinds de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 is het aantal meldingen van antisemitisme enorm toegenomen. Dat is de bittere realiteit. Maar die moeten wij nooit normaal gaan vinden.’
Het OM registreerde vorig jaar bij 80 discriminatiefeiten de discriminatiegrond antisemitisme, ten opzichte van 122 feiten in 2023. Deze daling ten opzichte van 2023 komt door het hoge aantal voetbalzaken met antisemitisch karakter in dat jaar. Verhoudingsgewijs hebben veel van de door het OM geregistreerde discriminatiefeiten antisemitisme als grondslag. Van het totaal aantal discriminatiefeiten die het OM in 2024 registreerde, betrof 37% antisemitisme.
‘Terwijl slechts 0,3% van de Nederlandse bevolking Joods is,’ zegt Verdoner. ‘Joodse Nederlanders zijn daarmee dus oververtegenwoordigd als slachtoffers van discriminatie.’
Internetdiscriminatie en offline vernielingen
Verdoner noemt de stijging in het aantal meldingen van online antisemitisme in 2024 ernstig. Meld.Online Discriminatie ontving 136 meldingen van antisemitisme, tegen 114 in 2023. Dat is 19% van het totaal aantal meldingen bij dit meldpunt.
‘Mensen brengen meer tijd door online en de kans is steeds groter dat zij daar geconfronteerd worden met antisemitische uitingen. Nu veel sociale mediabedrijven in 2025 hebben aangekondigd minder streng te gaan modereren, baart deze stijging mij grote zorgen. Deze bedrijven moeten nu echt hun verantwoordelijkheid nemen om het antisemitisme op hun platforms aan te pakken.’
Het aantal antisemitische bekladdingen en vernielingen steeg van 58 in 2023 naar 78 in 2024. Het merendeel betrof antisemitische posters, stickers en graffiti.
‘De stijging van het aantal vernielingen en bekladdingen duidt op een verharding in onze maatschappij,” zegt Verdoner. ,,Men gaat niet meer in gesprek, maar trekt zich boos terug in het eigen gelijk. Dat moeten we doorbreken.’
> LEES OOK: Kabinet kiest voor veelzijdige aanpak van antisemitisme
Pakkans omhoog, focus op onderwijs en voorlichting
Wat Verdoner betreft moet de pakkans bij antisemitisme omhoog. Ook is preventie en daarmee onderwijs van groot belang. Daarnaast pleit de NCAB voor meer aandacht voor Joods leven. ‘Joden zijn een kleine minderheid in Nederland. De kans dat je een Joods iemand tegenkomt is gering. En onbekend maakt onbemind. Het vergroten van de kennis over Joden is een tegengif voor antisemitisme.’
De NCAB dringt aan op de uitvoering van de Strategie Antisemitismebestrijding 2024-2030. Een aantal maatregelen uit deze strategie is reeds in gang gezet. Verdoner pleit ervoor om alle maatregelen zo snel mogelijk te realiseren.
Bronnen: politie.nl en Rijksoverheid
Volg Security Management op LinkedIn
