In een wereld die in rap tempo digitaliseert, is de vraag niet langer óf een organisatie te maken krijgt met een cyberincident, maar wánneer. Emy de Kock, business-developer preventie en continuïteit bij Interpolis, ziet dagelijks hoe de impact van een hack de operationele voortgang van bedrijven bedreigt. ‘Als een bedrijf langere tijd niet kan ondernemen, zijn de gevolgen vaak groot en niet zelden leidt het tot een faillissement. Met de juiste voorbereiding kan de downtime echter worden verkort van 22 dagen naar 1 uur.’
Door Sarala Jelgersma / Beeld: Interpolis en Shutterstock
Emy de Kock helpt in haar functie bij Interpolis al een jaar of acht ondernemers in het mkb bij het voorkomen en beperken van cyberschade. ‘Dat kun je heel breed zien. Het gaat van elektrakeuringen om de kans op brand te verkleinen tot verduurzaming, en van het leveren van juridische diensten tot cybersecurity.’
De nadruk ligt op het voorkomen en verkleinen van schade. Aan de zakelijke kant is de grootste drijfveer het zorgen voor continuïteit bij de ondernemer, omdat wanneer hij of zij niet meer kan ondernemen de kans op een faillissement toeneemt. ‘Bovendien zijn de ondernemers de motor van de economie, dus die moet je meehelpen beschermen’, vat De Kock haar werk samen.
> LEES OOK: Vers van de pers: Security Management nummer 3 over Cybersecurity
Digitale voordeur op een kier
Cybersecurity is momenteel het belangrijkste onderwerp waar zij zich mee bezighoudt. Uit onderzoek van de Interpolis BedrijvenMonitor blijkt dat cyber al jaren in de top drie staat van de grootste zorgen voor ondernemers, al blijft de praktische invulling van de weerbaarheid op dit gebied vaak een worsteling voor bedrijven.
Een hardnekkig misverstand binnen het mkb is de gedachte dat men niet interessant genoeg zou zijn voor een hack vanwege de beperkte grootte van het bedrijf of het type data. De Kock trekt een nuchtere vergelijking met het open laten staan van je voordeur. Een open voordeur maakt het voor inbrekers makkelijk om binnen te komen en vergroot dus de kans op een inbraak.
‘Hackers scannen tegenwoordig het web op zoek naar willekeurige ingangen en zodra zij binnen zijn, wordt pas beoordeeld wat er te halen valt en hoe zij via dat systeem verder kunnen komen in de keten.’
> LEES OOK: Cybersecuritymonitor 2025: minder cyberaanvallen, weerbaarheidskloof blijft
Dreiging cyberaanval groter dan kans op brand
De dreiging van een hack is ook groter dan vaak wordt gedacht. Uit onderzoek van Interpolis blijkt dat één op de vijf bedrijven te maken krijgt met een hack. ‘Vergelijk dat met de kans op een brand die met 1 op de 8000 aanzienlijk lager ligt. Toch investeren organisaties vanzelfsprekend in brandpreventie zoals rookmelders, brandblussers, vluchtroutes en brandoefeningen. Hoewel de dreiging van een cyberaanval groter is, is het ook veel abstracter. Voor bedrijven is het belangrijk om hun beveiliging op orde te brengen: zijn je werknemers voorbereid als het gaat om een cybersecuritycalamiteit? Ook zie je dat vaak de nadruk ligt op de techniek en minder op het menselijke aspect, terwijl de mens een cruciaal onderdeel is.’
Effectieve beveiliging valt of staat met basale digitale hygiëne
Reactiesnelheid en herstelvermogen
Omdat volledige preventie in een hyperverbonden wereld nagenoeg onmogelijk is, verschuift de professionele focus naar reactiesnelheid en herstelvermogen. De gemiddelde tijd voor het oplossen van een hack ligt momenteel op 22 dagen, een periode waarin een onvoorbereid bedrijf volledig platligt. Om deze kritieke fase te overbruggen, heeft Interpolis GripOpCyber ontwikkeld, een dienst die erop gericht is om binnen een uur weer door te kunnen met de meest kritieke processen. Dit systeem werkt door vooraf te identificeren wat de hartslag van de onderneming is, zoals specifieke data, programma’s voor chauffeurs of cruciale bellijsten.
> LEES OOK: Digitale weerbaarheid begint bij een solide basis
Beveiligde silo
‘Deze vitale onderdelen worden ondergebracht in een zogenoemde beveiligde silo’, legt De Kock uit. ‘Dat is een afgeschermde omgeving die bij een incident direct geactiveerd kan worden. Je business kan dan doorlopen terwijl je in de tussentijd ruimte hebt om de hack op te lossen.’
Ze geeft als voorbeeld een keukenfabrikant die bij een hack direct de toegang tot order- en planningsbestanden verliest, waardoor leveringen stilvallen en chauffeurs niet weten waar ze heen moeten. Door vooraf deze cruciale processen te identificeren en veilig te stellen, kan de planning direct weer worden opgestart en blijft het verlies beperkt. ‘Goede voorbereiding is belangrijk, het geeft ook rust en zorgt voor minder paniek wanneer je wordt gehackt.’
Mens is cruciaal
Hoewel de nadruk in de securitysector vaak op de technische verdediging ligt, blijft de mens een cruciale en vaak onderbelichte schakel in het geheel. Een verkeerde klik op een link, een onbeheerde laptop of een rondslingerende USB-stick zijn vaak de directe aanleiding voor een succesvolle inbraak. Daarom pleit Interpolis voor de aanstelling van een cyberhulpverlener (CHV’er), een rol die vergelijkbaar is met de bekende bedrijfshulpverlener (bhv’er).
Aanstellen cyberhulpverlener
De CHV’er dient als de eerste lijn voor het melden van problemen en fungeert als aanspreekpunt voor de medewerkers. Tegelijkertijd houdt de CHV’er het cyberbewustzijn levend en kan hij of zij de directie helpen bij het voorlichten van personeel om cyberrisico’s te leren herkennen.
‘Het hoeft geen IT-expert te zijn, maar het is wel belangrijk dat de CHV’er feeling heeft met het onderwerp’, stelt De Kock. ‘Zo kan een CHV’er ook dienen als een vooruitgeschoven post van de IT-afdeling op de werkvloer. Iemand die je kunt aanspreken omdat je bijvoorbeeld per ongeluk op een verdachte link hebt geklikt en die dan kan inschatten of het een probleem is waar IT voor ingeschakeld moet worden of niet’, geeft ze als voorbeeld. Voor een gemiddeld mkb-bedrijf met tussen de vijf en de vijftig medewerkers is één CHV’er in de basis al voldoende, al kan het aanstellen van twee buddy’s de kennisdeling versterken.
Dag van de CHV
Om de cyberhulpverlener (CHV’er) te introduceren, organiseerde Interpolis op 13 april jongstleden de ‘Dag van de CHV’, waar ondernemers werden geconfronteerd met de harde realiteit van cybercriminaliteit. Sprekers zoals Dave Maasland boden inzicht in de complexe cyberwereld, terwijl praktijkverhalen van gehackte ondernemers zorgden voor de nodige herkenning.
Een treffend voorbeeld was een ondernemer die, direct nadat zijn beveiliging op orde was gebracht, werd geconfronteerd met een hack via een ogenschijnlijk legitieme mail van een klant. Dankzij een snelle check bij de klant en direct handelen, was het bedrijf binnen een minuut weer operationeel, wat het belang van bewustwording en voorbereiding nog maar eens benadrukte.
Ook het aangrijpende verhaal van ondernemer Xander Koppelmans, die door een hack zijn bedrijf, huis en relatie verloor, maakte indruk op de aanwezigen en liet zien dat de gevolgen nog veel verder kunnen reiken dan alleen financiële schade. Ondernemers waren zich na deze dag bewust dat ze zelf aan de slag moeten. Een aantal ondernemers ging al meteen de volgende dag een CHV’er aanstellen.
Digitale hygiëne
De Kock benadrukt dat een effectieve beveiliging valt of staat met basale digitale hygiëne, waarbij gedragsverandering de grootste uitdaging vormt. Dit begint bij eenvoudige protocollen, zoals het consequent vergrendelen van computerschermen via de Windows-L-toets bij het verlaten van de werkplek om ongewenste toegang tot bestanden te voorkomen. ‘Als je even naar het toilet loopt en je laat je laptop letterlijk openstaan, dan kunnen mensen eenvoudig jouw bestanden en eventueel gevoelige informatie inzien.’
Kwaliteit van wachtwoorden
Daarnaast is het essentieel dat medewerkers alert worden op de kwaliteit van hun wachtwoorden en het gebruik van twee-factor-authenticatie. Een wachtwoord van acht karakters kan tegenwoordig binnen dertig minuten gekraakt worden. ‘Bij wachtwoorden geldt: hoe langer hoe beter. Maak desnoods gebruik van zinnen en een wachtwoordmanager’, aldus De Kock. ‘Houd ook rekening met je online zichtbaarheid. Wanneer jij als wachtwoord de naam van je kat met 123 erachter als wachtwoord neemt en tegelijkertijd die kat veelvuldig op Instagram laat verschijnen dan is dat niet heel handig.’
Menselijk firewall opwerpen
Door medewerkers te trainen in het kritisch beoordelen van afzenderadressen en links, kan een organisatie een menselijke firewall opwerpen tegen de huidige stroom aan phishing-pogingen van cybercriminelen die zich vaak voordoen als legitieme instanties zoals het CJIB of telecomproviders.
‘Als je iets binnenkrijgt waarvan je denkt dat het er anders uitziet dan normaal, kijk dan altijd even naar het e-mailadres van de afzender of kritisch naar de link waar ze naartoe willen verwijzen. Vaak zie je daar al wel aanwijzingen dat het niet klopt. Vraag je ook af of de afzender op die manier om informatie zou vragen of contact zou opnemen. Wat je nu veel ziet zijn mails die lijken te komen van het CJIB of Odido. Maar die komen nooit via de mail met boetes of verzoeken voor betaling. Dan weet je al dat als je zo’n mail krijgt, je daar niet op moet reageren’, licht De Kock toe.
AI en de toekomst
De uitdagingen op het gebied van cybersecurity zullen in de toekomst alleen maar toenemen, mede doordat AI het voor kwaadwillenden eenvoudiger maakt om tools voor hacks te ontwikkelen. De Kock: ‘Cybercriminaliteit is inmiddels een geprofessionaliseerd businessmodel geworden. Het varieert van zolderkamerhackers, die het leuk vinden om chaos te creëren, tot complete kantoren met klantenserviceafdelingen en zelfs staatsactoren die gericht op zoek zijn naar strategische informatie en data.’ In deze wedloop maakt ook de verdedigende kant gebruik van AI om aanvallers op te sporen, wat resulteert in een voortdurende technologische strijd. De Kock concludeert dat net als bij fysieke veiligheid, ook digitale veiligheid een kwestie is van alert blijven, regelmatig oefenen en het up-to-date houden van kennis.
Trainingsplatform om up-to-date te blijven
‘De ontwikkelingen gaan ontzettend snel, dus ik denk dat het vooral belangrijk is om op de hoogte te blijven. Net als bij bhv’ers, waarbij je minimaal één keer per jaar een calamiteitenoefening doet, moet je ook op het gebied van cybersecurity alert en up-to-date blijven. Dat is ook de reden waarom we als Interpolis een trainingsplatform gelanceerd hebben waarop ondernemers hun medewerkers trainingsmodules kunnen aanbieden. Het is een laagdrempelig platform waar je, afgestemd op de branche waarin je werkt en de functie die je hebt, kunt oefenen en leren. Op die manier creëer je als bedrijf ook bewustzijn onder je medewerkers.’
Ook de nieuwe wetgeving, zoals de Cyberbeveiligingswet, zal meer houvast bieden voor bepaalde sectoren. Maar digitale weerbaarheid begint op persoonlijk niveau met de erkenning dat elk systeem hackable is als de digitale ramen en deuren niet goed gesloten zijn. Uiteindelijk is de eerste en belangrijkste stap het besef dat geen enkel bedrijf te klein is voor de radar van een hacker, gevolgd door de concrete actie om de mens binnen de beveiligingsketen structureel te versterken.
Goed nadenken
‘Bewustwording is de eerste stap. Aanpassing van het gedrag de tweede’, stelt De Kock. ‘Uitgangspunt is dat je cybercalamiteiten nooit meer honderd procent kunt voorkomen. We zijn zo verbonden met de digitale wereld; die kans is er gewoon. Daarom moet je ook goed nadenken over wat je gaat doen als het je overkomt. Goede voorbereiding is belangrijk. Het geeft niet alleen rust maar kan ook het verschil zijn tussen verliezen en overleven.’
Volg Security Management op LinkedIn
