Eind mei verscheen het jaarrapport van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) met de nieuwe kerncijfers verslavingszorg. In totaal werden in 2025 bijna 68.000 mensen behandeld in de verslavingszorg. Alcohol is met 43 procent de grootste problematiek in de verslavingszorg. Bij mensen van 55 jaar en ouder is dat zelfs 60 procent. Cannabis is na alcohol de meest voorkomende problematiek in de verslavingszorg.
In de media ging vooral veel aandacht uit naar de stijging van het aantal mensen dat wordt behandeld in de verslavingszorg vanwege (online) gokken. In 2025 ging het om ruim 3100 personen, een stijging van 13 procent ten opzichte van 2024. Die toename heeft vooral te maken met mensen die in de problemen komen door online gokken. Volgens de Nationaal Rapporteur Verslavingen zijn deze cijfers slechts “het topje van de ijsberg”. Hij wijst erop dat de overgrote meerderheid van de gokverslaafden niet aanklopt bij de verslavingszorg. Gemiddeld duurt het zeven jaar voordat mensen hulp zoeken. Hetzelfde geldt overigens voor alcohol.
In Nederland is elke vorm van reclame voor cannabis en tabak bij wet verboden en voor online gokken geldt een wettelijk verbod op ongerichte reclame en sponsoring. De overheid overweegt zelfs om reclame voor online gokken helemaal te verbieden. De wettelijke regels worden gehandhaafd door verschillende toezichthouders, zoals de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Kansspelautoriteit (KSA). Voor overtredingen van het reclameverbod worden hoge boetes opgelegd. Maar hoe zit dat eigenlijk bij alcohol?
Geen reclameverbod voor alcohol
De afgelopen periode was er nogal wat commotie rond een reclamecampagne, waarin alcoholhoudende drank met 4,5% alcohol werd aangeprezen als ’the new hard lemonade’. Dat leidde tot stevige kritiek. De reclamecampagne was overduidelijk gericht op jongvolwassenen, door gebruik te maken van vrolijke kleuren, fruitige smaken, bekende rolmodellen en de alcoholhoudende drank te positioneren als limonade. Bij tabak en online gokken zou dit volstrekt ontoelaatbaar zijn en direct leiden tot hoge boetes, maar bij alcohol is het blijkbaar voldoende om te verwijzen naar de Reclamecode voor Alcoholhoudende Dranken en te beloven de campagne aan te passen. Voor alcohol geldt: geen wettelijk reclameverbod, geen handhaving, geen hoge boetes.
In reactie op kritische vragen over deze reclamecampagne tijdens het Landelijk congres alcohol-, drugs- en nicotinepreventie, wist de minister van VWS niets beters te melden dan dat zij geen voorstander is van een wettelijk reclameverbod. Zij ziet meer in het aanscherpen van de zelfregulering en in het aanpassen van de reclamecode. Dat zal ze leren!
Meten met twee maten
Ik vind het bizar om te zien hoe de politiek met twee maten meet als het gaat om alcohol. Al jaren zorgt alcohol voor de meeste problematiek in de verslavingszorg en al jaren is bekend dat het beperken van alcoholreclame door middel van strenge regels of een volledig reclameverbod een (zeer) effectieve maatregel is. Uit onderzoek blijkt bovendien dat een reclameverbod bijdraagt aan het verminderen van schadelijk alcoholgebruik onder jongeren.
Zonder wettelijk reclameverbod voor alcohol komt die gezondste generatie er nooit
Zonder wettelijk reclameverbod voor alcohol komt die gezondste generatie ooit er dus nooit. Het mooiste van alles is dat er niet eens een aanpassing van de Alcoholwet voor nodig is. Artikel 2 van de Alcoholwet biedt nu al de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen rond alcoholreclame. Deze regels kunnen verboden, beperkingen van en voorschriften ten aanzien van reclame-uitingen bevatten. Het enige dat nu nog nodig is, is een algemene maatregel van bestuur en een moedige minister.
Mr. Kaj Hollemans is expert bij KH Legal Advice op het gebied van wet- en regelgeving, strategie en beleid rond alcohol, drugs, tabak, kansspelen en preventie.
Lees meer blogs van Kaj Hollemans
Volg Security Management op LinkedIn
