Geleiderail kent men wereldwijd en in alle soorten en maten. Er zijn uitvoeringen van hout, beton en metaal. Kenmerkend voor Nederland is de metalen dubbelzijdige geleiderail die bijna overal in ons land wordt gebruikt. Huib Kwint, voorzitter van de NEN-commissie ‘Geleiderail’, is als inmiddels gepensioneerd ambtenaar van Rijkswaterstaat al sinds het begin betrokken bij de ontwikkeling van geleiderail om de verkeersveiligheid te verbeteren. Een ontwikkeling waarbij ook nauw werd samengewerkt met de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid. “Het kan altijd beter,” zo stelt Kwint, “maar in principe hebben we de boel goed voor elkaar in Nederland en met de komst van de nieuwe Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR 5191) is er weer een stukje extra borging gerealiseerd. Of beter gezegd, opnieuw gerealiseerd.”
Regels
Sinds 2015 moeten Nederlandse geleiderails voldoen aan eisen uit de Europese Verordening Bouwproducten (CPR). Essentie van deze verordening is de verplichting om bouwproducten, die onder een Europese geharmoniseerde productnorm vallen, van een CE-markering te voorzien, met daaraan gekoppeld een prestatieverklaring. Voor geleiderail zijn deze prestaties in de NEN-EN 1317 beschreven. De productnorm wordt dus gebaseerd op prestatieklassen zonder eisen aan een specifiek ontwerp. Dit heeft ertoe geleid dat de laatste jaren veel meer verschillende typen en ontwerpen geleiderail worden geplaatst in Nederland. Hoewel al deze geleiderails voldoen aan de Europese normen, werken ze in de praktijk toch vaak minder goed dan de conventionele Nederlandse dubbelzijdige geleiderails van 60 of 80 cm breed.
Saai is goed
Henk Zwartenkot is Director Business Development & Quality bij Saferoad Holland BV en heeft vanuit zijn jarenlange praktijkervaring bijgedragen aan de nieuwe NPR 5191. De Saferoad Groep beschikt over de expertise en middelen voor het ontwerpen, ontwikkelen en produceren van stalen verkeersveiligheidssystemen en is een veelgevraagde sparringpartner bij vraagstukken over verkeersveiligheid. “Het was natuurlijk een beetje een gekke situatie,” zo erkent ook hij. “Met de komst van de Europese norm werden de bestaande NEN-normen ingetrokken maar in de praktijk werd daar nog wel veel naar verwezen. Dat kan natuurlijk, maar het verdient geen schoonheidsprijs en in principe wil je met waterdichte contracten en helder omschreven definities werken. Een partij als Rijkswaterstaat eist dat ook gewoon, en terecht!” Met de komst van NPR 5191 kan Saferoad geborgd blijven werken met dubbelzijdige geleiderails en, niet onbelangrijk voor de klimaatdoelstellingen ook reeds geplaatste geleiderails weer hergebruiken op andere locaties. Daarnaast ziet Zwartenkot nog een heel ander maar niet minder belangrijk voordeel voor het blijven gebruiken van dubbelzijdige geleiderails. “In Nederland zien de snelwegen er bijna overal hetzelfde uit. Dat lijkt misschien eentonig of zelfs een beetje saai, maar dit zorgt er wel voor dat het niet opvalt. In het buitenland zie je vaak allerlei verschillende vormen van bermbescherming en dat kan weggebruikers afleiden. Dat wil je niet, automobilisten moeten hun aandacht bij de weg houden en niet bij wat er in de berm te zien is.” Voorkomen is inderdaad beter dan genezen. Geleiderails worden geplaatst om weggebruikers te beschermen als ze van de weg raken, maar het is vooral zaak om te voorkomen dat iemand in de vangrails terecht komt.
Er is altijd ruimte voor innovatie|
Maaikel Koenis is senior-adviseur bermbeveiliging bij Rijkswaterstaat en mede betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe Nationale Praktijk Richtlijn. Ook hij onderschrijft het belang van de NPR 5191: “Rijkswaterstaat schrijft voor dat afschermingsvoorzieningen moeten voldoen aan een prestatieniveau uit de Europese norm 1317-2. Zonder aanvullende voorwaarden kunnen er vele verschillende type geleiderail zijn die voldoen aan het vereiste prestatieniveau. Dit zou tot een grote variatie aan typen geleiderails kunnen leiden. Het beheer en onderhoud, maar ook het spoedige herstel bij aanrijdingen zou hierdoor worden bemoeilijkt, wat tot onveilige situaties kan leiden voor de weggebruiker. De NPR 5191 beschrijft de productspecificatie die Rijkswaterstaat hanteert voor de standaard geleiderailconstructies die worden toegepast langs Nederlandse autosnelwegen. Aan de ontwikkeling hiervan heeft Rijkswaterstaat zelf bijgedragen en hier hebben wij van oudsher zeer goede ervaringen mee. Maar we gebruiken de NPR 5191 ook als referentie voor beoordeling van andere typen geleiderailconstructies.”
Je kunt je afvragen of er met deze NPR nog ruimte is voor innovatie, maar volgens Koenis is dit wel degelijk het geval. ”De NPR 5191 biedt een referentie waar Rijkswaterstaat op toetst, maar innovatievere geleiderailconstructies die door fabrikanten of leveranciers worden aangeboden kunnen ook worden toegepast langs autosnelwegen.” Verandert er met de komst van NPR 5191 dan veel voor Rijkswaterstaat? “Door de komst van de NPR 5191 verwijst Rijkswaterstaat weer naar een geldend document. Erg belangrijk. De voorgaande NEN 5190 en NEN 5191 waren ingetrokken omdat deze strijdig waren met NEN-EN 1317, terwijl de inhoud hiervan nog van veel waarde was.”
Werken met NPR 5191
NPR 5191:2023 is te verkrijgen in de NEN-webshop of via NEN-Connect. Wil je meer informatie over de normcommissie Geleiderail of meepraten, dan verwijzen we je graag naar de commissiepagina ‘Geleiderail’ van NEN.
Bronnen: Wegenwiki en Rijkswaterstaat
Volg Security Management op LinkedIn
