Kun je fraude of corruptie voorkomen? Nee, laten wij daar helder over zijn. Dit fenomeen is onlosmakelijk verbonden met de mensheid. De kans op fraude kun je echter (is wetenschappelijk bewezen) enorm verkleinen door effectief leiderschap. Hoe?
De stijl van leidinggeven vloeit meestal een-op-een voort uit de organisatiecultuur. Wij onderscheiden: de open cultuur, de familiecultuur en de zakelijke cultuur. En helaas kennen wij ook de angstcultuur. De meer democratische leiderschapsstijl past goed bij de zogenaamde open organisatiecultuur, en de autocratische stijl van leidinggeven meer bij de zakelijke. Qua leiderschapsstijlen zijn er in de loop der jaren vele varianten ontstaan. Effectief en minder effectief. Een cultuur met oog voor de mens en oog voor normen en waarden leidt veelal tot een stijl van leidinggeven die daar ook op gericht is.
Cultuur met normen en waarden
Bij de zorg voor de medewerker hoort goed voorbeeldgedrag in combinatie met het aanspreken van mensen. Het tegenovergestelde van dit alles, géén vastgelegde normen en waarden of een hele zweverige beschrijving daarvan, geeft medewerkers en leidinggevenden juist onvoldoende kaders bij de uitoefening van hun dagelijks werk. Je moet dan als individu wel erg sterk in je schoenen staan om altijd de juiste dingen te blijven doen. En er zijn mensen die misbruik van die situatie maken. De effectiviteit van het werk laat te wensen over in organisaties waar veel onduidelijk is en leidinggeven afhangt van de interpretatie van de individuele manager. Kortom: een cultuur met normen en waarden en de hieruit voortvloeiende stijl van de leidinggevende leidt altijd tot betere en effectiever opererende organisaties.
Wanneer leidinggevenden echt leiding geven en er sprake is van betrokkenheid en zorg voor de mens en de organisatie, dan valt afwijkend gedrag sneller op. En zal een melding van fout gedrag of een vermoeden daarvan sneller gedaan worden. Ook zal de organisatie minder snel verkeerde mensen aantrekken. Het tegenovergestelde zie je gebeuren als er een kloof tussen de werkvloer en het management is. Bewust wegkijken bij fout gedrag is hier een voorbeeld van: ‘Ik zie het niet dus het is er niet’.
Fraude ontstaat zelden spontaan en gaat van kwaad tot erger
Fraude heeft altijd een bepaalde voedingsbodem nodig en ontstaat zelden spontaan. Vaak zie je achteraf dat er een zekere opbouw was. Eerst iets kleins om te proberen en dan van kwaad tot erger. Want als het zo makkelijk gaat…
Als je hierbij optelt dat het herkennen van een fraudeur lastig is (vaak toch meer een grijze muis dan een negatief opvallend persoon), dan is dit een extra motivatie om een cultuur van sociale betrokkenheid te creëren waarbij de managers (van hoog tot laag) zich tussen hun mensen bewegen. Oprechte aandacht werkt en is nog prettig ook, en is niet alleen gericht op de bestrijding van fraude. Dit kost energie maar uiteindelijk pluk je er de vruchten van. Immers: van fraude in een organisatie wordt niemand wijzer.
Richard Franken is directeur van Franken Security Solutions. Daarvoor was hij directeur bij van Aetsveld, The Hague Security Delta, Trigion en Hoffmann bedrijfsrecherche.
Meer blogs van Richard Franken
Volg Security Management op LinkedIn
;
