Scootmobielen: zo voorkom je brand

Lithiumbatterijen. Je vindt ze tegenwoordig overal. Niet alleen in mobieltjes en fatbikes, maar ook in scootmobielen. Helaas zit daar een risico aan: er vliegen er tientallen per jaar in brand. Hoefnagels Fire Safety vond, in samenwerking met Krijnen Bouw, een oplossing – en die heeft zich al bewezen.

Door Peter Passenier / Beeld: Hoefnagels Fire Safety en Brandweer Midden- en West-Brabant

Zo op het eerste gezicht lijkt het geen locatie voor een actiescene. In een Tilburgs appartementencomplex zien we een afgescheiden ruimte vlak naast het trappenhuis. En in die ruimte staan enkele scootmobielen die worden opgeladen. Niets bijzonders.
Maar dan: een plotselinge steekvlam en heel veel rook. Tussen de achterwielen van een van de scootmobielen is opeens brand ontstaan. En zo’n batterijbrand kan zich razendsnel verspreiden. Een levensgevaarlijke situatie voor de bewoners dus? Het lijkt er wel op.

‘Explosieve groei’

Dit is geen geïsoleerd geval. Scootmobielen zijn een groeimarkt. De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) spreekt van een ‘explosieve groei’ van het aantal scootmobielen in Nederland. De ontwikkeling is spectaculair:

• 2006: ongeveer 150.000 geregistreerde scootmobielen
• 2013: een stijging naar 250.000 stuks
• 2025: nu zijn het er bijna 400.000
• Prognose 2030: een voorzichtige schatting komt uit op circa 600.000

Logisch, want de demografische ontwikkeling is duidelijk: het aantal 75-plussers in Nederland groeit van 1,4 miljoen nu naar 2,8 miljoen in 2040. Honderdduizenden van hen zijn minder mobiel. De scootmobiel maakt voor hen sociale contacten mogelijk en vergroot de zelfstandigheid.

Luister naar deze dame in een appartement op de vierde verdieping: ‘Mijn scootmobiel is mijn levenslijn. Zonder dat ding kom ik nergens. Maar waar moet ik hem laten? In huis past hij niet, de berging in de kelder is te ver weg en te krap, dus staat hij nu op de galerij. De VvE wil dat ik hem daar weg haal, maar ze bieden geen alternatief. Moet ik dan maar binnen blijven zitten? Dan kan ik net zo goed dood zijn.’

Een brand in de batterij van een scootmobiel kan zich snel verspreiden.

In vlammen op

Treurig, maar die VvE heeft een punt. Want scootmobielen vormen een risico – niet op straat, maar juist wanneer ze binnen aan de oplader staan. Elk jaar gaan er tientallen scootmobielen in vlammen op, met soms desastreuze gevolgen voor bewoners en gebouwen. Wat de situatie extra gevaarlijk maakt, is het materiaal waaruit scootmobielen bestaan. Dat is voor het grootste gedeelte kunststof, schuimrubber en elektronica, en dat is erg brandbaar. De Veiligheidsregio Haaglanden vergelijkt het met vier of vijf schuimmatrassen.

Tegelijkertijd wordt de batterijcapaciteit van scootmobielen steeds groter. Daardoor kunnen ze grotere afstanden afleggen, maar dat vergroot ook de risico’s. Het grootste gevaar is een zogenoemde thermal runaway. Daarbij kunnen temperaturen oplopen tot wel 800 graden Celsius. De rook is niet alleen verstikkend, maar ook zeer toxisch. Een brandweerman vertelt over gevallen waarbij bewoners naar het ziekenhuis moesten door rookinhalatie, terwijl ze drie verdiepingen boven de brand woonden.

Die brandweer heeft ondertussen een groot probleem, want lithium-ion-branden zijn moeilijk te blussen. Water helpt wel tegen de hitte, maar de chemische reactie in de batterij gaat door totdat alle energie is opgebruikt. Daardoor kan een scootmobielbrand uren duren. Zelfs als de brand geblust lijkt, kan hij spontaan weer oplaaien. Soms vliegt een scootmobiel drie keer opnieuw in brand.

Bij brand of rook gaat het rolscherm automatisch naar beneden

Stallingsdilemma

En brandgevaar is niet het enige risico. De snelle groei van het aantal scootmobielen heeft geleid tot een acuut stallingsprobleem. Gebruikers zijn voor hun mobiliteit afhankelijk van hun voertuig en willen deze logischerwijs zo dicht mogelijk bij hun woning hebben. Maar het bleek al in het citaat hiervoor: de eigen woning is vaak te klein. En een berging in de kelder is voor mensen met een lichamelijke beperking geen optie, vanwege de te grote loopafstand. Het gevolg is dat de meeste scootmobielen belanden op plekken waar ze eigenlijk niet horen: op galerijen, in gangen, trappenhuizen of andere gemeenschappelijke ruimtes.

Voor de brandweer is dit een punt van grote zorg. Bij brand of andere calamiteiten zijn deze ruimtes namelijk cruciale vluchtroutes. Een scootmobiel – brandend of niet – kan de doorgang blokkeren, met fatale gevolgen. Bovendien kunnen geparkeerde scootmobielen de bluswerkzaamheden van de brandweer ernstig hinderen.

> LEES OOK: Minder woningbrandclaims, meer branden door accu’s

Deelscootmobiel

Gelukkig zijn er oplossingen. Zo is het mogelijk om scootmobielen te huren, de zogenoemde deelscootmobiel. Die vind je bijvoorbeeld in zorginstellingen of bij appartementencomplexen waar veel mensen wonen die een scootmobiel nodig hebben. Soms ook kun je ze ophalen op centrale, goed bereikbare locaties.

Dit zegt iets over de doelgroep. Dat zijn niet de zwaarst beperkten, maar mensen die:

• rijvaardig zijn (dit is een vereiste)
• korte afstanden kunnen lopen naar de stalling
• tijdelijk mobiliteitsondersteuning nodig hebben
• geen permanente, zware mobiliteitsbeperking hebben

Deelscootmobielen vervangen dus niet alle individuele scootmobielen. Mensen die maatwerk nodig hebben, krijgen nog steeds een eigen scootmobiel via de Wmo. Maar door de deelmobiels profiteren zij van kortere wachtlijsten.

Brandwerende rolschermen

Daarnaast is er de oplossing van Hoefnagels Fire Safety: brandwerende rolschermen die parkeer- en oplaadplaatsen kunnen afsluiten. En daarvoor gaan we terug naar het voorbeeld waarmee we begonnen: de scootmobiel die in brand vloog in het Tilburgse appartementencomplex. Want die scootmobiel stond in een speciale scootmobielenstalling van Hoefnagels Fire Safety. Die stalling is voorzien van laadpalen en brandwerende rolschermen. In een normale situatie is dat rolscherm open, maar zodra het systeem brand of rook detecteert, gaat het scherm automatisch naar beneden. Daardoor wordt de brand ingesloten en verspreiding voorkomen. Dat geeft de bewoners de gelegenheid om veilig te vluchten, en het stelt de brandweer in staat om het gebouw binnen te gaan en de brand te bestrijden.

Hoefnagels Fire Safety is een samenwerking aangegaan met deelscootmobiel.nl. Want deelscootmobiliteit kan goed gecombineerd worden met de genoemde brandveilige stallingen en de brandwerende rolschermen. Dat biedt meerdere voordelen: minder stallingsproblematiek, naleving van de Omgevingswet en kostenbesparing voor gemeenten.

Volg Security Management op LinkedIn