Welke wijk is bij langdurige stroomuitval het kwetsbaarst, welke gebouwen zijn bij een overstroming bruikbaar en waar is bij een crisis als eerste hulp nodig? De gemeente Tilburg ontwikkelt samen met datatechnologiebedrijf Argaleo uit ‘s-Hertogenbosch digitale ondersteuning (een zogeheten digital twin) die deze vragen met data beantwoordt in plaats van met aannames.
De eerste concrete toepassing is een scan die berekent welke gebouwen geschikt zijn als noodsteunpunt. Ook andere Brabantse steden, de grootste steden van het land en het ministerie hebben inmiddels belangstelling getoond.
Voorbereid op langdurige uitval
De weerbaarheidsopgave staat door klimaatverandering, geopolitieke spanningen en de kwetsbaarheid van vitale voorzieningen hoog op de agenda van elke gemeente. De VNG-handreiking Weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau geeft gemeenten 41 concrete maatregelen, en het Rijk stelt vanaf 2027 structureel 70 miljoen euro per jaar beschikbaar voor lokale en regionale weerbaarheid, onder meer voor een landelijk netwerk van noodsteunpunten: herkenbare plekken in de wijk waar inwoners terechtkunnen als stroom en telecom langdurig uitvallen, om een noodmelding te doen, informatie te halen en burenhulp te organiseren. Sinds februari 2026 onderzoeken bijna zeventig gemeenten uit alle 25 veiligheidsregio’s dit in een landelijke pilot, uitgevoerd door het NIPV.
Van aannames naar feiten
Tilburg pakt de opgave datagedreven aan. In de digitale ondersteuning komen honderden databronnen samen, van pandkenmerken en bereikbaarheid tot leeftijdsopbouw, zelfredzaamheid en het risico op wateroverlast. Per thema ontstaat een score en de gemeente bepaalt zelf hoe zwaar elk thema meetelt. Zo worden keuzes over voorzieningen onderbouwd, uitlegbaar en herhaalbaar.
‘Tilburg loopt voorop in deze landelijke pilot omdat we vinden dat crisisvoorbereiding op data en feiten moet rusten in plaats van op aannames. Met de digitale tool die we samen met Argaleo ontwikkelen, leggen we een basis waar ook andere gemeenten op kunnen voortbouwen’, zegt Remy van der Hoek, kwartiermaker weerbaarheid en veerkracht bij de gemeente Tilburg.
Noodsteunpunten als eerste toepassing
De eerste toepassing is de noodsteunpuntenscan. Die beoordeelde circa duizend Tilburgse panden op ongeveer tweehonderd kenmerken en leverde een onderbouwde shortlist van negen locaties op. Per beoogde locatie volgt een analyse van de eerste vijfduizend omwonenden. Daaruit bleek bijvoorbeeld dat rond een van de beoogde locaties bijna een kwart van de omwonenden 65-plus is en dat zorglocaties zich vlak bij het pand concentreren; dat bepaalt direct de inrichting en de communicatie. De eerste locaties worden na besluitvorming door het college bekendgemaakt.
‘Weerbaarheid lees je niet af aan een enkel cijfer’, zegt directeur Jeroen Steenbakkers van Argaleo. ‘We combineren Nederlandse databronnen tot een beeld per buurt en per pand. Het systeem geeft nooit het antwoord, maar biedt de tools om daar snel toe te komen. Dat doen we bovendien met volledig eigen technologie, zonder afhankelijkheid van niet-Europese cloud of software; juist bij weerbaarheid is die digitale soevereiniteit essentieel. Zo gaan we van subjectief naar objectief.’
Jeroen Steenbakkers directeur Argaleo en Remy van der Hoek, gemeente Tilburg
Brede belangstelling
De aanpak is in juni gepresenteerd aan de andere grote Brabantse steden, de provincie en de drie Brabantse veiligheidsregio’s; vrijwel alle aanwezige gemeenten gaven aan van de aanpak gebruik te willen maken. Met landelijke organisaties en het ministerie wordt gesproken over landelijke opschaling. Doordat gemeenten en veiligheidsregio’s een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor de weerbaarheidsopgave, wordt de digitale kennis van de veiligheidsregio’s bovendien beter gedeeld met gemeenten. In 2027 rolt Tilburg de aanpak verder uit over de stad en de dorpen.
Bron: Argaleo
Volg Security Management op LinkedIn
